هتل خانه سبز

ورود امام به قم 

برخي بر اين باورند كه امام رضا(ع) در طول اين سفر از طريق اراك يا از راه اصفهان، به قم هم وارد شده‌اند و به منزل شخصي رفته‌اند كه اين مكان امروز به مدرسه رضويه يا مأموريه شهرت پيدا كرده. اما بايد در نظر داشت كه مأمون گذر امام را از شهرهاي محل تجمع شيعيان ممنوع كرده بود. به همين خاطر حضور پيدا كردن امام در قم، سند محكم ندارد و از طرف ديگر منابع تاريخي هم آن را تأييد نمي‌كند.
محدث قمي با استناد به نقل سيدبن طاووس مي‌نويسد: «حضرت رضا(ع) بنا به دعوت مأمون از مدينه به بصره آمده و با عبور از نزديكي كوفه از راه بغداد وارد قم گرديد.»
ولي نظريه مشهور اين است كه امام از اصفهان يا نزديكي آن به سوي طبس و نيشابور عزيمت داشته است. ناصر خسرو هم در سفرنامه خود، راه معروف عراق تا خراسان را ـ كه خودش نيز از همان مسير سفر كرده است ـ ضمن نقشه‌اي كه ضميمه سفرنامه‌اش است، چنين توصيف مي‌كند:
«اين مسير از بصره آغاز و بعد از گذر از «شاطي عمان»، «ابله»، «عبادان»، «مهروبان»، «ارجان»، «اصفهان»، «كوه مسكيان»، «نايين»، «ده گرمه»، «رباط زبيده»، «چهارده طبس» به نيشابور منتهي مي‌شود.

ورود امام به نيشابور 

همه تاريخ‌نگاران و محدثان ورود امام به نيشابور را تأييد كرده‌اند. شايد بهتر باشد درباره تاريخچه نيشابور كمي صحبت كنيم. نيشابور شهري است كه در سال 23 هجري قمري، معاصر خليفه دوم توسط ارتش اسلام فتح شد. البته بعضي نيز، فتح آن را رخدادي در سال 31 هجري قمري مي‌دانند. نويسنده معجم البلدان مي‌نويسد: «نيشابور شهري بزرگ و داراي فضايل بسياري است. زيرا اين شهر خاستگاه فضلا و مركز علماست و در ميان شهرهايي كه من گردش كرده‌ام، چونان نيشابور نديده‌ام.»
نيشابور شهري است كه در روزگار قديم مركز فرهنگي و علمي بزرگي محسوب مي‌شد و بزرگاني از نقاط مختلف دور و نزديك در آنجا اقامت داشته و به امور علمي و تحقيقاتي مشغول بودند. همچنين حاكم نيشابوري (متولد 405 هجري قمري) در كتاب تاريخ خود حتي از دانشمندان غيرايراني كه در نيشابور اقامت داشته‌اند، نام برده است و در كتابش از بعضي صحابه و تابعيني ياد كرده كه در نيشابور زندگي مي‌كردند و به نشر معارف دين مي‌پرداختند.
امام رضا(ع) در سفر به خراسان، وقتي وارد نيشابور مي‌شود، مورد استقبال مردم قرار مي‌گيرد. مهمترين و معتبرترين گزارشي كه از توقف حضرت رضا(ع) در نيشابور ضبط شده، روايت عبدالسلام بن صالح، ابوصلت هروي است كه حديث مشهور و معروف سلسلة الذهب را از امام رضا(ع) در نيشابور نقل مي‌كند.

حديث سلسلة الذهب

امام رضا(ع) در حالي كه در محملي قرار داشته‌اند، از وسط شهر نيشابور عبور مي‌كنند. مردم زيادي كه خبر ورود امام را به نيشابور شنيده بودند، به استقبال امام مي‌آيند. همان موقع دو نفر از علما و حافظان حديث نبوي، همراه با گروههاي زيادي از اهالي علم و حديث، مهار مركب را مي‌گيرند و مي‌گويند: «اي امام بزرگ و اي فرزند امامان بزرگ، تو را به حق پدران پاك و جد بزرگوارتان پيامبر خدا(ص) براي ما سخناني بيان بفرما تا به يادگار نزد ما باشد.»
امام دستور توقف مركب را مي‌دهند و مردم از ديدن چهره امام خيلي خوشحال مي‌شوند. آنطور كه بعضي از شدت شوق گريه مي‌كنند و آنهايي كه نزديك ايشان بوده‌اند، بر مركب امام بوسه مي‌زنند. بزرگان شهر با صداي بلند از مردم مي‌خواهند كه سكوت كنند تا حديثي از آن حضرت بشنوند. تا اينكه پس از مدتي مردم ساكت مي‌شوند و امام رضا(ع) حديث ذيل را كلمه به كلمه از قول پدر گراميشان و از قول اجداد پاكشان به نقل از رسول خدا(ص) و به نقل از جبرائيل از سوي حضرت حق مي‌فرمايند: «كلمه لا اله الا الله حصار من است. پس هركس آن را بگويد داخل حصار من شده و كسي كه داخل حصار من گردد، ايمن از عذاب من خواهد بود.» سپس امام اضافه مي‌كند: «اما اين شروطي دارد و من، خود، از جمله شروط آن هستم.»
اين حديث بيانگر اين است كه از شروط اقرار به كلمه لا اله الا الله، اقرار به امامت آن امام و اطاعت و پذيرش گفتار و رفتار ايشان مي‌باشد كه از جانب خدا تعيين شده است.
در نهايت امام رضا(ع) در ناحيه‌اي به نام «بلاش آباد» يا «پلاس آباد» توقف مي‌كند. آنجا در منزل خانمي به اسم «پسنده» يا «پسنديده» اقامت مي‌كنند و در كنار همان خانه، يك دانه بادام مي‌كارند.
بعد از آن ماجرا، يكسال نشده، آن بادام درخت بزرگي مي‌شود و ميوه مي‌دهد. مردم هم ميوه‌ها را براي شفاي دردهايشان استفاده مي‌كردند. كسي كه به چشم درد مبتلا مي‌شد، از آن بادام روي چشم خود مي‌گذاشت و شفا مي‌گرفت. زنهايي كه زايمان آنها سخت بود، از آن بادام مي‌خوردند. حتي وقتي كه چهارپايان به باد قولنج مبتلا مي‌شدند، از شاخه‌هاي آن درخت مي‌بريدند و به شكم حيوان مي‌كشيدند تا خوب شود.
مدتي گذشت تا اينكه آن درخت خشك شد ولي هركس شاخه‌هاي آن را مي‌كند يا تنه آن را قطع مي‌كرد، به بلايي مبتلا مي‌شد.
حضرت چند روزي در نيشابور ماندند و در يكي از روزها به زيارت آرامگاه امام زاده محمد محروق كه از نوادگان امام سجاد(ع) است، رفته‌اند.
حاكم نيشابوري مي‌نويسد: «حضرت رضا(ع) فرمودند: يكي از خاندان ما اينجا مدفون است، به زيارت ايشان مي‌رويم.» و آن گاه حضرت به روضه سلطان محمد محروق در «تلاجرد» تشريف بردند و آن روضه مقدسه را زيارت كردند.
يك روز هم حضرت رضا(ع) به حمامي رفتند كه امروز آن را «گرمابه رضا» مي‌گويند. آب اين حمام از چشمه‌اي تأمين مي‌شد. ولي مدت‌ها بود، آب آن چشمه كم شده بود. امام رضا(ع) كسي را بر آن گماشت تا آب چشمه را بيرون آورد. تا آنجايي كه آب چشمه زياد شد. ايشان در آن غسل كردند و در پشت حوض نماز خواندند. مردم هم مي‌آمدند و براي بركت در آن حوض، غسل مي‌كردند، نماز مي‌خواندند، دعا مي‌كردند و حاجات خود را از خداوند طلب مي‌كردند.

امام در راه سفر 

پس از آن كه امام نيشابور را ترك مي‌كند، از محلي به نام «عين كملان» در قريه الحمراء عبور مي‌كند كه اكنون به نام «قدمگاه» شهرت يافته است. در قدمگاه كنوني، بقعه‌اي وجود دارد كه داخل آن، اثر دو قدم بر روي سنگ سياهي ديده مي‌شود. اين سنگ در قسمت جنوبي به ديوار نصب شده است. اصل بقعه در سال 1020 هجري قمري و به دستور شاه عباس صفوي ساخته شده است، ولي تاريخچه‌اي از آن سنگ در دست نيست كه قبل از بناء بقعه، كجا بوده و چگونه به اين مكان منتقل شده است. بعضي معتقدند كه اثر قدم مبارك امام رضا(ع) است ولي اين احتمال هم هست كه به عنوان يادواره سفر امام و قدومش به آن مكان، آن سنگ را تراشيده باشند. نمايش معجزه عشق؛ خاك پا توتياي چشم مي‌شود و درمان آلام جسم و جان.