هتل خانه سبز

حضرت رضا عليه السلام

حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام روز يازدهم ذى قعده سال 148هجرى قمرى در شهر مدينه ولادت يافتند. ايشان تا سن 35سالگى در سايه پدر خود امام موسى الكاظم عليه السلام زيستند و در سال183به امامت رسيدند. عمده عمر حضرت در مدينه گذشت و آغاز امامت ايشان در زمان خلافت هارون الرشيد عباسى ، فرزند مهدى بود. با سفر هارون به خراسان و درگذشت وى در نوغانِ توس در سال 193قمرى دوران جديدى در زندگانى حضرت رضا عليه السلام پديد آمد. چون مأمون و امين پسران هارون الرشيد در سالهاى 198-193 در حال ستيز با هم بودند، شيعيان خطّه عراق نزاع دو برادر را مغتنم شمردند و در آن ولايت سر به شورش برداشتند. پس از پيروزى مأمون بر امين در سال 198قمرى وى در صدد برآمد تا به منظور دلجويى از ايرانيان و جلب حمايت ايشان خلافت و قدرت ناحق خويش را با علويان و امام وقتِ ايشان قسمت نمايد؛ چرا كه در آغازِ قيام عباسيان و مردم خراسان قرار بر اين گرفته بود كه پس از پيروزى جنبش، يكى از خاندان پيامبر) اعم از بنى عباس يا بنى طالب (كه مورد قبول و » رضا« ى بنى عباس و علويان و ايرانيان باشد به امامت و رهبرى انتخاب شود. آنها عنوان موقت اين امام و پيشوا را » رضا من آل محمد« انتخاب كرده بودند. اما پس از پيروزى قيام، بنى عباس حق ايرانيان و پيروان خاندان عصمت و طهارت علوى را با خدعه ضايع كردند و خود به خلافت پرداختند. بدين مناسبت مأمون با اعطاى لقب » رضا « به حضرت على بن موسى عليه السلام و دعوت از ايشان به خراسان در صدد جبران گذشته و ساكت كردن ايرانيان و مردم خراسان بر آمد.
چنان كه مشهور است حضرت رضا عليه السلام در سال 200هجرى قمرى از مدينه به بغداد آمدند. در آن جا طاهر بن حسين پوشنگى كه سردار اعزامى مأمون به عراق بود با حضرت بيعت كرد. بنابر روايتى ، طاهر با دست چپ خويش بيعت حضرت را پذيرفت و گفت دست راستم در بيعت مأمون است! بدين سبب مأمون گفت من آن دست چپ را هم راست مى خوانم، و طاهر به ذواليمينين شهرت يافت. اين روايت خبر از آن مى دهد كه ايرانيانِ هوادار علويان و حضرت رضا عليه السلام رفتار محتاطانه اى داشته اند تا متهم به هوادارى عميق و جدّى از خاندان پيامبر و حضرت نگردند.
حضرت از بغداد راهى نيشابور و مرو شدند. مسير ايشان در قسمت بغدادـنيشابور دقيقاً مشخص نيست اما احتمالاً از طريق اهواز و فارس و طبس و بيهق بوده است. از نيشابور تا مرو مسير حضرت مشخص است. ايشان از طريق نيشابور و دهسرخ ) قرية الحمراء( و سناباد و نوغان و سرخس به مرو مشرف شدند.
به نوشته شيخ صدوق حضرت رضا عليه السلام در كوه مجاور سنابادِ نوغان توقف كردند و پس از دعا براى آن كوه فرمودند از سنگ آن براى حضرت ظرف طبخ غذا بسازند. بدين سبب كوهسنگى مشهد و معدن سنگ ويژه مجاور آن از زمان حضرت رضا عليه السلام مقدس شده است.
ورود حضرت به مرو را سال 200 قمرى نوشته اند. سال بعد هم مأمون مصّرانه حضرت را به وليعهدى خويش برگزيد. در آن حال مردم عراق خلافت مأمون و وليعهدى حضرت رضا عليه السلام را نپذيرفتند و در سال 202 » ابراهيم بن مهدى « برادر هارون الرشيد و عموى مأمون را به خلافت انتخاب كردند. شيعيان سر به شورش برداشتند و فردى به نام » »ابوالسّرايا « رهبرى قيام ايشان را در عراق بر عهده گرفت.
هرثمة بن اَعين ) خواجه مراد ( از سوى مأمون مأمور سركوبى قيام ابوالسرايا شد و در پايان متهم به مماشات با وى گرديد و به مرو فرا خوانده شد و پس از مؤاخذه زندانى گرديد و در سال 201 در مرو درگذشت. نوشته اند كه يكى از علل حبس و مرگ هرثمه مخالفت و دشمنى وى با فضل بن سهل ) وزير ايرانى مأمون( و كينه فضل نسبت به وى بوده است.
مأمون در اواخر سال 202 قمرى ماندن در خراسان و دورى از بغداد را به صلاح خلافت خويش نديد و عازم سرخس و نوغان به قصد بغداد گرديد. وى در سرخس فضل بن سهل را كشت و در نوغان توس حضرت رضا عليه السلام را مزوّرانه در ماه صفر سال 203هـ.ق شهيد و در جوار قبر پدر خويش دفن كرد. آن گاه به هواداران بنى عباس در بغداد نوشت كه:
« اگر كينه و تعصب شما به خاطر اين دو بود كه منتفى شد، ديگر چه جاى كينه! »
بالاخره در سال 204 به بغداد رسيد و تا سال 218 عمر و خلافت كرد.