هتل خانه سبز

بنا بر شواهد ، سرخس با نام اولیه ساریکا یا سارایکو واقع در سرحد ایران و توران بر سر راه مرو به نیشابور و عراق عجم از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است. افزون بر این چهارراهی که از هرات منشعب می گردید ، یکی از امتداد هریرود از سرخس عبور می نمود و به مرو می رفت و دیگری به توس و نیشابور می رفت . اگر چه وجود چاههای آب و آثار بر جای مانده حوض انبارها در کنار رباطها ونیز چشمه های طبیعی نشانی است از اهمیت این راهها در طول قرون و اعصار که از بین دره ها و گذرگاههای تنگ و باریک عبور می کرده است. دراین باره حمداله مستوفی می نویسد : سرخس ساخته افراسیاب است و آبش از رودخانه ای است که از هری به طوس می آید در متون باستانی آمده است این منطقه توسط کیکاووس به سرخس پسر گودرز اهدا گردیده و او نیز شهری در حاشیه رود تجن بنا نموده و آن را به نام خود یعنی سرخس نام گذاری کرد.برخی پژوهشگران نیز بنیانگذار سرخس را کیکاووس یا افراسیاب یا ذوالقرنین می دانند . بنا بر ابیات شاهنامه سرخس در زمان افراسیاب وجود داشته است این ناحیه دردوران اسلامی نیز به مانند گذشته خود به لحاظ مدنیت از رونق بالایی برخوردار بوده و در سده های سوم و چهارم هجری به مانند پلی شهرهای مروو نیشابور را به هم مرتبط می ساخته است. از همین حیث اهمیت فرهنگی ملی و بازرگانی نیز داشته است . از جمله اینکه با توجه به تختگاه بودن مرو در دوران سنجر سلجوقی این ناحیه نیز توأمان پیشرفت داشته است . شهر سرخس روزگاری از کانون های علم و دانش بوده است و به سبب وجود مدارس و کتابخانه های بسیار شهرت داشته است .

شهرستان سرخس یکی از مناطق بیست گانه خراسان رضوی است که با وسعتی معادل 5407 کیلومتر مربع از شمال و شرق به جمهوری ترکمنستان از جنوب به شهرستان تربت جام و از غرب به دشت مشهد محدود می گردد . ارتفاع این ناحیه از سطح دریاهای آزاد 235 متر و مرکز آن دریا به نسبت سایر نقاط شمالی وشرقی استان از بارندگی کمتری برخوردار بوده و همچنین به دلیل مجاورت با صحرای عظیم قراقوم ترکمنستان از اقلیم خشک و بیابانی برخوردار است . ناحیه مزبور دارای دو شهر به نامهای سرخس و مزداوند و دو بخش مرکزی و مرزداران بوده و براساس سرشماری سال 1375 ش. جمعیت ان بالغ بر 73604 نفر برآورد گردیده است . در این شهرستان اقوام مختلفی از جمله بلوچ ، سیستانی ، ترک و عرب و عشایر کرد سکونت دارند .

کاروانسرای رباط شرف امروزه در فاصله 60 کیلومتری جنوب غربی سرخس قرار دارد و در گذشته یکی از مهمترین منزلگاههای راه قدیم مرو باستان به نیشابور در جاده ابریشم بوده است . از جمله جغرافیا نویسان اسلامی از این بنا به نام ( آبگینه ) به عنوان منزلی بین سرخس و مزدوران ذکری به میان آوردند . رباط شرف در زمره کاخ رباط ها بوده که به پلان مستطیل شکل به طول 109 متر و عرض 63 متر در برگیرنده دو حیاط وسیع با فضاهای متعدد و کامل می باشد . این کاروانسرا در تناسبات و اصول معماری ایران جایگاه ویژه ای دارد از جمله رعایت دقیق و همه جانبه تناسبات و اصول معماری اصیل ایرانی ، اجرای نقشه ، بکارگیری طرح های آجرچینی متنوع و بدیع در نمای ایوانها ، طاقها، گنبدها و ... این کاروانسرا را در ردیف ارزشمند ترین آثار دوره سلجوقی قرارداده است . وجود چندین کتیبه در این بنا موید بنیان رباط در اوایل سده ششم هجری و سال 508ه.ق است . به احتمال فراوان بانی رباط شریف ، شرف الدین علی قمی ملقب به وجیه الملک بوده است.